• Document: Kerstening en kerkstichting in Friesland
  • Size: 4.12 MB
  • Uploaded: 2019-02-13 16:09:00
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

Millennium, cijdschrifi voor middeleeuwse studies jaargang 19 (2005), nummer I, pagina's 61 -72 Kerstening en kerkstichting in Friesland Paul N. Noomen Drs. P.N. Noomen is verbonden aan de Fryske Aka- derny te Leeuwarden Veel van wat over Bonifatius wordt geschreven, handelt over zijn rol op Europees niveau , over zijn relatie met de Frankische koning, de bisschoppen in Gallië, de kerk van Rome en over zijn organisatorische werk bij de uitbouw van de kerkelijke organisatie in het midden van het huidige Duitsland. Wat was eigenlijk zijn belang voor het gebied dat tegenwoordig als Friesland bekend staat? Hij werd daar doodgeslagen, maar betekende hij ook door zijn werk iets voor de kerstening van dit gebied? Moord of doodslag? Voor een goed begrip van wat er in het jaar 754 gebeurde, is het nuttig allereerst de vraag te stellen ofBonifatius hier inderdaad is "vermoord". Als we afgaan op de beschrij- vingen in zijn vitae, moet dat ontkend worden. In de verschillende volksrechten , waar- onder de Lex Frisionum van vlak na de kerstening, werd onderscheid gemaakt tussen moord en doodslag. Als een oneervolle " moorddaad" gold het doden in het geniep, door vergif of bij nacht. Mannen van eer verheimelijkten een door hen begane doodslag niet. Moord werd als oneervolle daad - indien het tot een geding kwam - dan ook veel zwaarder bestraft dan doodslag. 1 Bonifatius werd doodgeslagen op klaarlichte dag. Als we de gang van zaken nalezen rijst de vraag of hij die doodslag, die hij al voorvoeld had, niet zelf geprovoceerd heeft. Friesland was na de slag aan de Boorne twintig jaar eerder formeel min of meer onder Frankische heerschappij gekomen, maar elke aanwijzing ontbreekt dat deze heerschap- pij ook geconsolideerd was. Er zijn geen berichten over Frankische gezagsuitoefening W Schild, ' Mord', in: Lexiko" des MillelalrersVl (Stuttgart [999) 833 - 834; Lex Frisio""", XX, 2, facsimile in: H. Siems, S I"dieu z "r Lex Frisio""", (Ebelsbac h 1980). 61 of over kerstening of het begin va n een kerkelijke organisatie. In dit gebied ging Bonifatius met een groep metgezellen en waarschijnlijk begeleid door krijgers 2 een andere godsdienst prediken!Vanuit de hagiografie is de term " moord" begrijpelijk, voor het vroegmiddeleeuwse Friesland is zij nogal anachronistisch. D e zendingsopdracht Voor de beantwoording van de vraag wat Bonifatius, behalve dan door zijn dood, voor de kerstening van Friesland heeft betekend, is een vergelijking met de andere missiona- rissen van dit gebied interessant: vóór hem Willibrord (t739) en na hem Wille had (t 789) en Liudger (t809). D e verovering door de Franken van het Friese gebied ten noorden van de Rijn had niet in één keer plaats, maar ging stapsgewijs van het zuidwesten naar het noordoosten. Eerst na deze verovering was kerstening mogelijk. Rond 690 lag de grens nog bij de Rijn; door de dood van de Friese koning Radbod in 719 kon het gebied tot aan hetVlie worden onderworpen; na de nederlaag aan de Boorne van de Fries B ubo in 734 het gebied tot aan de Lauwers; door de onderwerping in 785 van de Saksische hertog Widukind, die ook in de kuststreken ten oosten van de Lauwers veel invloed had, Friesland tot aan de Weser. De uitbreiding van het Frankische rijk in Friesland ging dus langzaam en in verschillende fasen: een aanwijzing dat de Friezen geen centraal koning- schap kenden zoals de Franken en de Angelsaksische koninkrijken, maar kleinere hege- moniegebieden met een minder geaccentueerd gezag 3 Na de uitschakeling van elke vorst, achtereenvolgens Radbod, Bubo en Widukind, verschoof de grens tot aan het begin van het volgende hegemoniegebied. De werkterreinen van de missionarissen in Friesland en een deel van de latere dioceesgrenzen van Utrecht, Munster4 en Bremen kunnen tegen deze achtergrond worden geplaatst. W illib rord werkte tussen de Rijn en het Vlie; Bonifatius kortstondig in dit zelfde gebied en enkele maanden tussen Vlie en Lau wers;W illehad en Liudger in de tweede helft van de 9de eeuw langdurig tussen Vlie en Lauwers, en na 785 tussen Lauwers en We ser. Met Willibrord en Willehad had Bonifatius gemeen dat zij alledrie als "pelgrims" hun geboortegrond in Engeland verlieten om ver weg de zending te bedrijven. Abraham en de apostelen dienden daarbij als inspiratie: " Ga uit uw land en uit uw familie en uit uw 2 Willibald, Vila BOl1ifarii cap. 8, ed. R . R au, Briefe des BOllifarills / Wil/ibalds LebelI des BOllifarills, nebst eillige" zeirgfllössisclrerr Doklllllelllfll, Ausgewählte QueUen zur deutschen Gescruchte des Mittelalter 4b (Darmstadt 1968). Er is sprake va n deels met nam e g

Recently converted files (publicly available):