• Document: Z WARSZTATU PRACY HISTORYKA REPREZENTACJE WIEDZY TRUDNEJ. ELEMENTARZ TOMASZA PIETRASIEWICZA
  • Size: 518.31 KB
  • Uploaded: 2019-02-13 18:46:30
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

Historyka, T. XL, 2010 PL ISSN 0073-277X Z WARSZTATU PRACY HISTORYKA ANNA ZIĘBIŃSKA-WITEK Lublin REPREZENTACJE „WIEDZY TRUDNEJ”. ELEMENTARZ TOMASZA PIETRASIEWICZA Abstract Anna Z i ę b i ń s k a - W i t e k: Representations of “Difficult Knowledge” Tomasz Pietrasiewicz’s “The Primer”, “Historyka” XL, 2010: 59–71. The article is a critical analysis of an exhibition entitled The Primer that was opened at the State Museum at Majdanek in 2003. Tomasz Pietrasiewicz’s project is not a classic historical exhibition and the aim of the article is to prove its innovative character. K e y w o r d s: Holocaust, representation, museum exhibitions, “difficult knowledge” S ł o w a k l u c z o w e: Holokaust, reprezentacja, wystawy muzealne, „trudna wiedza” 19 maja 2003 roku w Państwowym Muzeum na Majdanku otwarto wystawę-instalację „Elementarz” poświęconą dzieciom przebywającym w tym obozie (zgodnie ze słowami ówczesnego dyrektora placówki Edwarda Balawejdera stanowiły 6% spośród 200 tysięcy wszystkich więźniów Majdanka)1. Twórca ekspozycji Tomasz Pietrasiewicz2 opowiada swoim projektem o losach czwórki dzieci: polskiego, Janiny Buczek-Różańskiej, bia- łoruskiego, Piotra Kiriszczenki oraz dwójki żydowskich, Henia Żytomirskiego i Haliny Birenbaum. Wszyscy oprócz Henia Żytomirskiego przeżyli zagładę. Wybór dzieci i ich losy są symbolicznym odzwierciedleniem liczebności i sytuacji dzieci różnych narodowo- ści w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Barak nr 53, w którym umieszczona jest wystawa, został podzielony na dwie części reprezentujące dwa światy: normalne dzieciństwo i uniwersum obozów koncentracyjnych. Elementem łączącym (i jednocześnie ujawniającym drastyczne różnice między tymi dwo- ma rzeczywistościami) stał się tytułowy elementarz. 1 G. J ó z e f c z u k, Głosy ze studni, „Gazeta Wyborcza”, Lublin, 20.05.2003, s. 4. 2 Dyrektor Ośrodka Teatr NN w Lublinie, autor licznych projektów upamiętniających obecność Żydów w Polsce i Lublinie, laureat wielu nagród, w tym Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski (2008). 60 Anna Ziębińska-Witek Fot. 1. To jest oczywiście wielki skrót – mówi Pietrasiewicz – bo czteroletnie dziecko niewiele ma wspólnego z elementarzem, ale dla mnie stał się on ogólną metaforą dzieciństwa. Szczególnie dotyczy to tamtych czasów […] nie było przecież tysiąca kolorowych książeczek, tylko ta jedna, tak charakterystyczna książka. Poprzez elementarz dzieci uczyły się rozpoznawać i na- zywać świat. Tutaj obowiązywały kategorie zupełnie podstawowe, najważniejsze dla każdego człowieka […]3 Elementem pochodzącym z „normalnego” świata jest również szkolna tablica. W obozie dzieci musiały nauczyć się nowego elementarza, w którym pojawiły się nie- znane im wcześniej pojęcia: transport, głód, komora gazowa, śmierć. W tej części baraku Pietrasiewicz umieścił szkielet wagonu jako symbol zagłady oraz wmurowane w ziemię betonowe studnie. Zaglądając do środka, możemy zobaczyć jedynie ciemność. Studnie są puste, słyszymy tylko głosy dzieci, które wybrałem. Z głębi, z trzewi ziemi, z tego piekła opowiadają o sobie, o swoim dzieciństwie. Mówią ci, którzy z piekła ocaleli, jedna studnia milczy. Henio milczy. Dodatkowa historia (i studnia) to historia Elżuni związana z karteczką papieru od- nalezioną po wojnie w dziecięcym buciku i zapisanym na niej wierszykiem: „Była sobie raz Elżunia/Umierała sama/Bo jej tatuś na Majdanku/W Oświęcimiu mama/Nazywam się Elżunia, mam 9 lat i śpiewam tę piosenkę na melodię Z popielnika na Wojtusia iskiereczka 3 Wszystkie wypowiedzi Tomasza Pietrasiewicza pochodzą z wywiadu, który z nim przeprowadziłam w kwietniu 2005 roku. Fotografie autorstwa Piotra Witka za zgodą Muzeum na Majdanku. Reprezentacje „wiedzy trudnej”. „Elementarz” Tomasza Pietrasiewicza 61 Fot. 2. Fot. 3. 62 Anna Ziębińska-Witek Fot. 4. mruga”. Wchodząc na wystawę widz słyszy znaną sobie melodię (wydobywającą się ze skrzynki-pozytywki), jednak z innymi słowami. Wzdłuż ścian baraku leżą gliniane tabliczki, na których wypalono fragmenty wspo- mnień obozowych. Teksty na tabliczkach ułożone są tak, by odzwierciedlały każdy z eta- pów doświadczenia obozowego.

Recently converted files (publicly available):